Yüzünüzdeki değişimin nedeni güzellik değil, demir eksikliği olabilir mi?

Sosyal medyanın yeni gündemi: “Ferritin yüzü”… Peki, aynadaki değişimin arkasında gerçekten demir eksikliği mi var?

HABER ROTASI | Sağlık ve Yaşam

Son zamanlarda sosyal medyada dikkat çeken yeni bir kavram var: “Ferritin yüzü.”

TikTok ve Instagram'da milyonlarca kez izlenen videolarda kullanıcılar, yüzlerindeki değişimin nedeninin düşük ferritin seviyeleri olduğunu anlatıyor. Solgunlaşan cilt, belirginleşen göz altı halkaları, cansız saçlar, çatlayan dudaklar ve kolay kırılan tırnaklar…

Hatta bazı kullanıcılar, düşük ferritin dönemlerine ait fotoğraflarıyla tedavi sonrasındaki görüntülerini yan yana getirerek değişimin ne kadar çarpıcı olduğunu göstermeye çalışıyor.

İddia oldukça dikkat çekici: Belki de aynada gördüğünüz yorgun yüzün, cansız cildin veya dökülen saçların nedeni düşündüğünüzden farklıdır.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Ferritin yüzü diye tıbbi olarak kabul edilmiş bir hastalık veya tanı bulunmuyor.

Peki, sosyal medyada bu kadar konuşulan ferritin gerçekten görünüşümüzü değiştirebilir mi?

Güzellik meselesi değil, vücudun verdiği bir sinyal

Öncelikle ferritinin ne olduğunu anlamak gerekiyor.

Ferritin, vücudun demir depolarını gösteren bir protein. Demir ise kanın oksijen taşımasından hücrelerin enerji üretimine kadar pek çok hayati süreçte görev alıyor.

Burada çoğu kişinin gözden kaçırdığı önemli bir ayrım var: Demir eksikliği ile kansızlık aynı şey değil.

Vücudun demir depoları azalmaya başladığında hemoglobin seviyesi henüz normal sınırlarda kalabilir. Yani kişi kansızlık yaşamadan da demir eksikliğinin etkilerini hissedebilir.

Yorgunluk, halsizlik, saç dökülmesi ve konsantrasyon güçlüğü bu süreçte karşılaşılabilen belirtiler arasında.

Dolayısıyla yalnızca hemoglobin değerinin normal çıkması, demir depolarının da yeterli olduğu anlamına gelmiyor.

Aynadaki yüzünüz size ne anlatıyor?

Sosyal medyada paylaşılan fotoğraflar, ferritin düşüklüğünün yüzü nasıl değiştirdiğine dair güçlü bir algı oluşturuyor.

Ancak hekimlerin yaklaşımı daha temkinli.

İngiliz aile hekimi Dr. Aziza Sesay'e göre solgun cilt, saç dökülmesi ve kırılgan tırnaklar demir eksikliğine eşlik edebilir. Fakat bunlar başka sağlık sorunlarında da görülebilen belirtiler.

Hematoloji uzmanı Dr. Drew Provan ise yalnızca bir kişinin yüzüne bakarak ferritin seviyesinin belirlenmesinin mümkün olmadığını vurguluyor.

Belirgin kansızlık yaşayan kişilerde solgunluk görülebilir. Yorgunluk da göz altındaki koyu halkaların daha dikkat çekici hale gelmesine katkıda bulunabilir.

Ancak burada önemli bir gerçek var: Her solgun yüz demir eksikliğine, her saç dökülmesi de düşük ferritine işaret etmiyor.

Cilt rengi, genetik özellikler, uyku düzeni, beslenme ve başka sağlık sorunları da görünüşümüzü etkileyebiliyor.

Kısacası sosyal medyadaki fotoğraflar dikkat çekici olabilir ama laboratuvar sonuçlarının yerini tutamaz.

Normal kan sonucu her zaman her şey yolunda demek mi?

Haberin belki de en önemli noktası burada başlıyor.

İngiliz hematoloji uzmanlarının da dikkat çektiği üzere, demir depoları hemoglobin düşmeden önce azalabiliyor.

Bu nedenle kişinin kendisini sürekli yorgun hissetmesi, saç dökülmesi yaşaması veya çabuk yorulması gibi şikâyetleri varsa yalnızca kansızlık testine bakılarak değerlendirme yapılması yeterli olmayabilir.

Ferritin testi, vücuttaki demir depolarının değerlendirilmesine yardımcı oluyor.

İngiliz Gastroenteroloji Derneği kılavuzunda litre başına 15 mikrogramın altındaki ferritin değeri demir depolarının tükendiğini, 30 mikrogramın altındaki değerler ise genellikle azalmış demir depolarını düşündürüyor.

Elbette bu değerler tek başına değerlendirilmemeli. Ferritin enfeksiyon ve iltihap gibi durumlarda yükselebileceği için sonuçların kişinin genel sağlık durumuyla birlikte yorumlanması gerekiyor.

Demir neden azalıyor? Sadece beslenme meselesi değil!

Demir eksikliği denildiğinde çoğumuzun aklına yetersiz beslenme geliyor. Oysa nedenler bundan çok daha geniş.

Özellikle yoğun adet kanaması yaşayan kadınlarda demir kaybı önemli bir risk oluşturabiliyor.

Bunun yanında:

• Demir açısından yetersiz beslenme,
• Mide ve bağırsak sisteminde meydana gelen kan kayıpları,
• Bağırsaklardan demir emiliminin bozulması,
• Bazı sindirim sistemi hastalıkları

demir eksikliğinin nedenleri arasında bulunuyor.

Bu nedenle yalnızca eksilen demiri yerine koymak değil, eksikliğin neden ortaya çıktığını bulmak da gerekiyor.

Demir takviyesi kullanmadan önce bir kez daha düşünün

Sosyal medyada ferritin düşüklüğüne yönelik ilginin artması, beraberinde başka bir riski de getiriyor: Kendi kendine demir takviyesi kullanmak.

Oysa demir, ihtiyaç duyulmadığında gelişigüzel alınabilecek bir vitamin değil.

Fazla demir vücutta birikerek sağlık sorunlarına neden olabilir. Üstelik takviyeye başlayarak belirtileri geçici olarak bastırmaya çalışmak, altta yatan kanama veya emilim bozukluğu gibi önemli nedenlerin araştırılmasını geciktirebilir.

Demir eksikliği doğrulandığında tedavi, kişinin durumuna ve eksikliğin nedenine göre planlanmalı.

Kırmızı et, baklagiller, mercimek, yeşil yapraklı sebzeler ve demirle zenginleştirilmiş tahıllar da beslenmede demir kaynakları arasında yer alıyor.

Demir ilaçlarının kullanımı sırasında çay ve kahve tüketiminin emilimi azaltabileceği de unutulmamalı.

Son söz: Aynaya değil, vücudunuza kulak verin

“Ferritin yüzü” kavramının sosyal medyada bu kadar ilgi görmesi aslında önemli bir gerçeği hatırlatıyor: İnsanlar bazen uzun süredir yaşadıkları yorgunluğu, saç dökülmesini veya fiziksel değişimleri normal kabul ederek göz ardı edebiliyor.

Ancak sağlık, yalnızca dışarıdan nasıl göründüğümüzle ölçülemez.

Yüzünüz solgun olabilir ama ferritininiz normal çıkabilir. Saçlarınız dökülebilir ama bunun nedeni demir eksikliği olmayabilir. Ya da hemoglobin değeriniz normal görünürken demir depolarınız azalmış olabilir.

Önemli olan sosyal medyada gördüğünüz bir belirtiyi kendinize yakıştırmak değil, vücudunuzun verdiği sinyalleri doğru değerlendirmek.

Çünkü bazen mesele daha güzel görünmek değil, vücudumuzun bize anlatmaya çalıştığı şeyi zamanında fark etmektir.

HABER ROTASI NOTU: Sürekli yorgunluk, saç dökülmesi veya demir eksikliği düşündüren şikâyetleriniz varsa hekime başvurarak uygun kan testlerini yaptırın. Yalnızca görünüşünüze bakarak tanı koymayın ve doktor önerisi olmadan demir takviyesi kullanmayın.